Quy Định Mới Về Đối Tượng Không Chịu Thuế GTGT & “Cởi Trói” Điều Kiện Hoàn Thuế (Hiệu Lực 01/01/2026)

Năm 2026 đánh dấu bước ngoặt lớn trong chính sách thuế đối với lĩnh vực Nông nghiệp và quy trình Hoàn thuế GTGT. Luật số 149/2025/QH15 và Nghị định 359/2025/NĐ-CP đã chính thức luật hóa cơ chế “Không kê khai, tính nộp thuế” cho khâu thương mại nông sản, đồng thời bãi bỏ một điều kiện hoàn thuế “khó nhằn” nhất hiện nay.

Dưới đây là phân tích chi tiết để Doanh nghiệp và Hộ kinh doanh áp dụng đúng ngay từ đầu năm.

1. Quy định về Thuế GTGT đối với Hàng Nông – Lâm – Thủy sản

Theo Luật sửa đổi và Nghị định 359/2025/NĐ-CP (bổ sung Điều 4 Nghị định 181/2025/NĐ-CP), cách tính thuế đối với sản phẩm trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản chưa chế biến (hoặc chỉ sơ chế thông thường) được chia thành 4 trường hợp cụ thể:

Trường hợp 1: Tự sản xuất, đánh bắt bán ra

• Đối tượng: Tổ chức, cá nhân tự trồng trọt, chăn nuôi, đánh bắt bán ra và khâu nhập khẩu.
• Chính sách: Thuộc đối tượng KHÔNG CHỊU THUẾ GTGT.

Trường hợp 2: Doanh nghiệp bán cho Doanh nghiệp (B2B) – Quan trọng nhất

• Quy định: Doanh nghiệp, Hợp tác xã (nộp thuế khấu trừ) mua sản phẩm nông sản chưa chế biến bán cho Doanh nghiệp, Hợp tác xã khác.
• Đầu ra: Không phải kê khai, tính nộp thuế GTGT.
• Đầu vào: Được khấu trừ thuế GTGT đầu vào.
• Tham khảo thêm văn bản gốc tại: Toàn Văn Nghị Định 359/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 181.

Trường hợp 3: Doanh nghiệp bán cho Hộ cá nhân/Người tiêu dùng (B2C)

• Quy định: Doanh nghiệp, Hợp tác xã (nộp thuế khấu trừ) bán sản phẩm nông sản chưa chế biến cho hộ kinh doanh, cá nhân và các tổ chức khác.
• Chính sách: Phải tính thuế GTGT theo mức thuế suất 5%.

Trường hợp 4: Nộp thuế theo phương pháp trực tiếp

• Đối tượng: Hộ kinh doanh, Doanh nghiệp nộp thuế theo phương pháp tính trực tiếp trên doanh thu.
• Chính sách: Khi bán sản phẩm nông sản ở khâu kinh doanh thương mại, nộp thuế theo tỷ lệ 1% x Doanh thu.

2. Tin vui lớn: Bãi bỏ điều kiện “Người bán phải nộp thuế” khi Hoàn thuế

Đây là điểm sáng nhất của Nghị định 359/2025/NĐ-CP nhằm tháo gỡ điểm nghẽn trong hoàn thuế GTGT.

Có thể bạn quan tâm:

Tin Vui: Cục Thuế Cam Kết Không “Hồi Tố” Khi Hộ Kinh Doanh Chuyển Từ Khoán Sang Kê Khai Từ 01/01/2026

Quy định cũ (Nghị định 181/2025/NĐ-CP – Đã bãi bỏ): Trước đây, để được hoàn thuế, cơ quan thuế phải xác minh xem người bán hàng cho bạn đã kê khai và nộp thuế hay chưa. Nếu người bán bỏ trốn hoặc chưa nộp thuế, bạn (người mua) sẽ không được hoàn thuế đối với hóa đơn đó. Điều này đẩy rủi ro về phía doanh nghiệp làm ăn chân chính.

Quy định mới (Từ 01/01/2026): Nghị định 359/2025/NĐ-CP chính thức BÃI BỎ Khoản 3 Điều 37 và Khoản 3 Điều 39 của Nghị định 181. => Ý nghĩa: Việc xác định người bán đã nộp thuế hay chưa không còn là điều kiện tiên quyết để giải quyết hồ sơ hoàn thuế cho người mua. Điều này giúp rút ngắn thời gian hoàn thuế và đảm bảo công bằng cho doanh nghiệp.

3. Quy định chuyển tiếp (Giai đoạn giao thời)

Đối với các hồ sơ hoàn thuế đang “mắc kẹt” ở thời điểm chuyển giao luật, Nghị định có hướng dẫn cụ thể:

Cơ sở kinh doanh đã nộp hồ sơ hoàn thuế và được tiếp nhận trước ngày 01/01/2026 nhưng cơ quan thuế chưa ban hành Quyết định hoàn thuế: Được áp dụng quy định mới. Tức là không phải đáp ứng điều kiện người bán đã kê khai, nộp thuế GTGT đối với các hóa đơn đầu vào đã xuất.

4. Lời khuyên cho Doanh nghiệp

1. Phân loại khách hàng: Đối với doanh nghiệp kinh doanh nông sản, kế toán cần tách biệt rõ doanh thu bán cho Công ty (Không kê khai) và bán cho Hộ cá nhân (5%) để xuất hóa đơn đúng.
2. Rà soát hồ sơ hoàn thuế: Nếu bạn có hồ sơ hoàn thuế đang bị treo do vướng mắc xác minh nguồn gốc người bán, hãy làm việc ngay với cơ quan thuế để áp dụng quy định chuyển tiếp này.
3. Cập nhật phần mềm: Đảm bảo phần mềm kế toán đã cập nhật các mức thuế suất và loại hình “Không kê khai, tính nộp thuế” (KKKNT) theo quy định mới. Xem thêm về các mức thuế suất khác tại: Hàng Hóa, Dịch Vụ Chịu Từng Mức Thuế Suất Thuế GTGT 2026.