“Nếu năm nay tôi lên Kê khai, khai doanh thu thật là 5 tỷ, cơ quan thuế có quay lại hỏi tại sao mấy năm trước tôi chỉ đóng thuế khoán mức 1 tỷ rồi phạt tôi không?”
Đây là câu hỏi khiến 99% chủ hộ kinh doanh chùn bước, không dám chuyển đổi mô hình dù rất muốn xuất hóa đơn đầy đủ. Hiểu được tâm lý này, ngày 19/01/2026, Cục Thuế đã ban hành Công văn số 307/CT-PC như một lời khẳng định “cởi trói”, tạo điều kiện tối đa cho người nộp thuế.
1. Nội dung “vàng” của Công văn 307/CT-PC
Theo hướng dẫn mới nhất này, Cục Thuế đưa ra nguyên tắc xử lý cực kỳ nhân văn cho các Hộ kinh doanh (HKD), Cá nhân kinh doanh chuyển từ nộp thuế Khoán sang phương pháp Kê khai từ ngày 01/01/2026:
- KHÔNG kiểm tra lại quá khứ: Cơ quan thuế sẽ không thực hiện kiểm tra thuế lại các năm từ 2025 trở về trước đối với các hộ đã nộp thuế khoán (đã được ấn định doanh thu/mức thuế theo Điều 51 Luật Quản lý thuế).
- KHÔNG xử lý “hồi tố”: Quan trọng nhất, cơ quan thuế cam kết không sử dụng doanh thu khai thuế của năm 2026 (thường là con số thực tế và cao hơn mức khoán cũ) để làm căn cứ xử lý, truy thu hay phạt đối với nghĩa vụ thuế của các năm trước đó.
Ví dụ dễ hiểu: Năm 2025 bạn nộp thuế khoán mức doanh thu 1 tỷ/năm. Năm 2026 bạn chuyển sang kê khai, doanh thu thực tế là 5 tỷ/năm. Cơ quan thuế sẽ KHÔNG lấy con số 5 tỷ này để suy diễn rằng năm 2025 bạn đã khai gian và phạt bạn.
2. Mục đích của quy định này là gì?
Chính sách này nhằm khuyến khích các Hộ kinh doanh:
- Mạnh dạn thực hiện chuyển đổi từ Hộ khoán sang Hộ kê khai (nộp thuế theo doanh thu thực tế, có sổ sách, hóa đơn).
- Minh bạch hóa dòng tiền và tuân thủ pháp luật từ năm 2026 trở đi.
- Xóa bỏ tâm lý lo sợ “bị soi lại quá khứ”, giúp hộ kinh doanh an tâm làm ăn, mở rộng quy mô.
3. Trường hợp nào vẫn bị xử lý? (Lưu ý kỹ)
Mặc dù có cơ chế “ân hạn”, nhưng không đồng nghĩa với việc dung túng cho hành vi trốn thuế cố ý. Công văn 307/CT-PC nêu rõ trường hợp ngoại lệ VẪN BỊ PHẠT, đó là:
Khi có bằng chứng gian lận cụ thể: Nếu các cơ quan có thẩm quyền (Công an, Quản lý thị trường, Thanh tra…) phát hiện HKD có hành vi:
- Gian lận, che giấu doanh thu cố ý.
- Sử dụng hóa đơn bất hợp pháp để trốn thuế.
- Có dấu hiệu tội phạm…
…dẫn đến thiếu số thuế phải nộp thì vẫn bị xử lý nghiêm minh:
- Xử phạt hành chính: Theo Điều 17 Nghị định 125/2020/NĐ-CP (Phạt tiền 1 đến 3 lần số thuế trốn).
- Xử lý hình sự: Nếu vi phạm nghiêm trọng, có thể bị truy tố Tội trốn thuế theo Điều 200 Bộ Luật Hình sự 2015.
4. Lời khuyên cho Hộ kinh doanh
Đây là “thời điểm vàng” để chuyển đổi mô hình.
- Đừng chần chừ: Nếu doanh thu của bạn đã lớn, hoặc khách hàng đòi hỏi hóa đơn nhiều, hãy chuyển sang Kê khai ngay trong năm 2026.
- Làm đúng từ bây giờ: Bắt đầu từ 01/01/2026, hãy thực hiện chế độ sổ sách kế toán, lưu trữ hóa đơn đầu vào/đầu ra chuẩn chỉnh. Quá khứ đã được “khoanh lại”, nhưng tương lai phải minh bạch.
Câu Hỏi Thường Gặp
Theo tinh thần Công văn 307/CT-PC, cơ quan thuế sẽ không dùng con số 50 triệu/tháng của năm 2026 để quay lại truy thu các năm trước. Bạn cứ yên tâm kê khai đúng thực tế của năm nay.
Bạn cần nộp Tờ khai điều chỉnh, bổ sung thông tin đăng ký thuế (Mẫu 08-MST) hoặc Tờ khai thuế năm mới đăng ký phương pháp kê khai gửi đến Chi cục Thuế quản lý trực tiếp. Thời hạn tốt nhất là đầu năm dương lịch.
Không. Công văn này chỉ hướng dẫn về việc không dùng doanh thu năm 2026 để suy diễn lại quá khứ. Còn nếu cơ quan chức năng (như Quản lý thị trường) bắt quả tang vi phạm gian lận/trốn thuế của quá khứ với bằng chứng cụ thể, bạn vẫn bị xử lý theo pháp luật hiện hành.
